Trong Unit Testing, sự khác biệt giữa Stub và Mock là gì và lập trình viên Junior thường mắc phải sai lầm nào khi sử dụng chúng?

Question

Accepted Answer

1. Bản chất cốt lõi

Stub: Cung cấp sẵn các dữ liệu giả lập (hard-coded data) để trả về cho hàm đang được test khi nó gọi đến một dependency. Stub tập trung vào trạng thái (State-based verification).
Mock: Là một đối tượng giả lập được cấu hình trước với các kỳ vọng (expectations) về hành vi, ví dụ như một phương thức phải được gọi chính xác bao nhiêu lần, với tham số nào. Mock tập trung vào hành vi (Behavior-based verification).

2. Sai lầm phổ biến của Junior

Lạm dụng Mocking: Mock quá nhiều thành phần bên trong khiến Unit Test trở thành việc test implementation detail thay vì business logic. Khi refactor code (thay đổi cấu trúc bên trong nhưng giữ nguyên kết quả), test case bị vỡ dù tính năng vẫn chạy đúng.
Nhầm lẫn giữa Stub và Mock: Sử dụng Mock để trả về dữ liệu đơn thuần thay vì dùng Stub, dẫn đến việc thiết lập test quá phức tạp không cần thiết.

3. Ví dụ minh họa (Jest trong TypeScript)
// Sử dụng Stub để trả về dữ liệu giả
const userServiceStub = {
  getUser: jest.fn().mockReturnValue({ id: 1, name: 'Unicode' })
};

// Sử dụng Mock để kiểm tra hành vi gọi hàm
const loggerMock = {
  log: jest.fn()
};
4. Kinh nghiệm thực chiến
Ở cấp độ Junior, hãy ưu tiên sử dụng Stub hoặc Fake data đơn giản trước. Chỉ sử dụng Mock khi thực sự cần kiểm chứng một side effect quan trọng (ví dụ: hàm gửi email hoặc ghi log hệ thống phải được gọi đúng một lần).